Verzoek tot vrijlating afgewezen
De voormalig president van de Filippijnen, Rodrigo Duterte, zal voorlopig niet vrijuit gaan, nadat de hogere rechters van het Internationaal Strafhof op vrijdag een verzoek tot vrijlating op medische gronden hebben afgewezen. De octogenaar wordt beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid naar aanleiding van zijn vermeende betrokkenheid bij tientallen moorden tijdens zijn beleid tegen drugs, zowel toen hij burgemeester was van een zuidelijke stad als tijdens zijn presidentschap.
Decisie en vertegenwoordiging
Volgens rechter Luz del Carmen Ibáñez Carranza was de advocaat van Duterte niet in staat te bewijzen dat de beslissing van de lagere kamer in oktober onredelijk was. Zij sprak tot de volledige rechtszaal in Den Haag. Duterte zelf was niet in de rechtbank aanwezig op vrijdag.
Redenen voor detentie
Eerdere beslissingen van de rechtbank in november leidden tot het vasthouden van Duterte in voorlopige hechtenis, omdat werd aangenomen dat hij waarschijnlijk weigerde terug te keren voor het proces en dat hij zijn vrijheid zou kunnen gebruiken om getuigen te intimideren.
Aanklagen en tijdlijn
Volgens documenten bij de rechtbank zou Duterte het hebben opgedragen en gehonoreerd dat gewelddaden, inclusief moorden, werden gepleegd tegen vermeende criminelen, waaronder vermoedelijke drugshandelaren en gebruikers. De aanklachten dateren van 1 november 2011, toen hij nog burgemeester was van Davao, tot 16 maart 2019, toen het land uit het hof stapte.
Cadast van het dodental
Schattingen over het aantal doden tijdens Duterte’s presidentschap variëren. De nationale politie spreekt van meer dan 6.000 slachtoffers, terwijl mensenrechtenorganisaties aangeven dat het aantal tot 30.000 kan oplopen. Familien van de slachtoffers verwelkomden Duterte’s arrestatie in maart.
Medische toestand en juridische acties
De advocaten van Duterte stellen dat hij “slechts beperkt en verzwakt” is en dat het wreed is hem tijdens het proces te blijven vasthouden. In september schortte het hof een zitting op tot er een volledige medische beoordeling kon worden gemaakt. Volgens de verdediging is zijn cognitief functioneren zo verslechterd dat hij zijn advocaten niet meer adequaat kan bijstaan.
Overplaatsing en jurisdictie
Het juridische team verzocht hem over te plaatsen naar een ander lidstaat gedurende de voortgang van het proces. De hogere rechters oordeelden echter dat de risico’s van zijn vrijlating niet konden worden beperkt door het niet-geïdentificeerde land, zoals rechter Ibáñez meldde.
Vorige maand verwierpen de rechters ook een formele bezwaar tegen hun jurisdictie in de zaak.
Ontwikkelingen en internationale betrekkingen
In februari 2018 kondigden het ICC aanklagers aan dat ze een voorlopig onderzoek zouden starten naar het geweld dat plaatsvond tijdens Duterte’s bewind. Nog geen maand later kondigde Duterte, toen nog president, aan dat de Filippijnen het hof zouden verlaten, in een beweging die door mensenrechtenactivisten als ontwijking van verantwoording werd gezien.
Commentaar op uittreding en jurisdictie
Rechters schreven in hun beslissing van oktober dat landen hun recht om zich terug te trekken uit het Rome-Statuto, het oprichtingsdocument van het hof, niet misbruiken door personen te beschermen die er al ter verantwoording worden geroepen. Duterte’s juridische team heeft ook bezwaar gemaakt tegen deze beslissing.
De Duterte-regering probeerde eerder het onderzoek van het Internationaal Strafhof te schorsen, met het argument dat Filipino autoriteiten al dezelfde beschuldigingen onderzochten en dat het ICC geen jurisdictie had. De hogere rechters verwierpen deze argumenten en oordeelden in 2023 dat het onderzoek kon worden hervat.
