De context van de verkiezingen
In Portugal staan op zondag tientallen kiezers in rij bij de stembureaus om een nieuwe president te kiezen. Volgens opiniepeilingen bevinden drie kandidaten zich dicht bij elkaar in de peilingen, waaronder de leider van de rechtse partij Chega. Het is waarschijnlijk dat deze kandidaten in de tweede ronde om de presidentszetel zullen strijden.
In de vijf decennia sinds Portugal zich van een fascistische dictatuur losmaakte, was er slechts één keer eerder — in 1986 — dat een eerste ronde niet genoeg was en een tweede stemronde nodig was. Deze situatie onderstreept de fragmentarische aard van het politieke landschap, dat wordt beïnvloed door de opkomst van rechts-radicale partijen en de teleurstelling van de kiezers in de traditionele partijen.
De rol van het presidentschap
Het Portugese presidentschap is vooral ceremonieel van aard. Toch beschikt de president over enkele belangrijke bevoegdheden, zoals in bepaalde omstandigheden het ontbinden van het parlement, het uitschrijven van nieuwe parlementaire verkiezingen en het vetorecht bij wetsvoorstellen.
Aan de verkiezingen doen ongeveer 11 miljoen mensen mee die mogen stemmen. De stembureaus sluiten om 19.00 uur lokale tijd (19:00 GMT). Na sluiting worden exit polls verwacht om 20.00 uur en de definitieve uitslagen worden in de loop van de nacht meegedeeld.
Peilingen en kandidaten
De laatst gepubliceerde opiniepeiling, uitgevoerd door Pitagorica op vrijdag, toont dat de socialist Antonio Jose Segundo 25,1% van de stemmen verwacht te krijgen. Op de tweede plaats volgt de leider van Chega, Andre Ventura, met 23%. Dertien procent van de kiezers koos voor Jiao Cot rim de Figurehead, een lid van het Europees Parlement namens de rechtse, pro-business Liberale Initiatief partij, met 22,3%.
Vorig jaar mei werd Chega, opgericht ongeveer zeven jaar geleden, de hoofdoppositiepartij in het parlement na een verkiezing waarin zij 22,8% van de stemmen behaalde. Deze partij is anti-establishment en tegen immigratie.
Veranderingen en voorspellingen
Andere peilingen van de afgelopen week lieten zien dat Ventura iets voor ligt, maar altijd binnen de foutmarge. Volgens prognoses zou Ventura de tweede ronde niet winnen, vanwege zijn hoge afwijzingspercentage van meer dan 60% onder de kiezers.
Volgens de Economist Intelligence Unit zou een tweede ronde tussen Seguro en Ventura eenvoudiger zijn, omdat Ventura beperkt aanspreekt buiten zijn kernondersteuners. Een confrontatie tussen Cot rim en andere kandidaten zou moeilijker te voorspellen zijn omdat de stemmen verdeeld blijven.
Hoewel het presidentschap vooral symbolisch is, is Ventura de enige kandidaat die een meer interventionistische aanpak lijkt te willen, maar de EIU acht het onwaarschijnlijk dat dit tot een overwinning leidt.
Andere kandidaten
Naast de drie belangrijkste kandidaten zijn er nog acht andere opties. Onder hen bevinden zich Luis Marques Mendes, ondersteund door de centrum-rechts partij Sociale Democraten (PSD), en de gepensioneerde admiraal Henrique Gouveia e Melon, die de COVID-19-vaccinatiecampagne in Portugal leidde. Beide hebben meer dan 11% van de stemmen.
