Vrijlating van gevangenen en ondertekening van de wapenstilstand
Woensdag heeft Thailand 18 Cambodjaanse krijgsgevangenen vrijgelaten die vijf maanden lang vastgezet waren, waarmee aan de voorwaarden werd voldaan van een staakt-het-vuren dat door beide landen was ondertekend. Deze vrijlating vond plaats op dezelfde grensovergang tussen de Thaise provincie Chanthaburi en de Cambodjaanse provincie Pailin, waar de soldaten werden vrijgelaten.
De vrijlating was vastgelegd in het op zaterdag getekende staakt-het-vuren, dat werd ondertekend door de ministers van defensie van beide landen. Volgens een verklaring van het Thaise Ministerie van Buitenlandse Zaken was het terugkeren van de 18 Cambodjaanse soldaten bedoeld als een blijk van goede wil en vertrouwen. Daarnaast was het een demonstratie van naleving van internationale humanitaire principes.
Reacties van de betrokken landen
Het Cambodjaanse Ministerie van Defensie verklaarde dat de vrijlating “een omgeving bevordert die gunstig is voor vrede, stabiliteit en de volledige normalisatie van de betrekkingen op korte termijn, ten goede van beide naties en hun bevolking.”
De vrijlating van de soldaten verwijdert een belangrijke hindernis voor dit doel, na twee ronden van destructief strijdgewoel over territoriale geschillen.
Thailand stelde dat het gerechtigd was om de mannen vast te houden volgens de bepalingen van de Genève-conventies, die het vasthouden van krijgsgevangenen tijdens de oorlog toestaan. De soldaten konden bezoek krijgen van het Internationaal Comité van het Rode Kruis en andere organisaties die vallen onder het internationale humanitaire recht, zo meldden Thaise autoriteiten.
Het voortdurende detenatiegebruik door Thailand speelde door de Cambodjaanse regering handig in de hand om nationalistend gevoelens te mobiliseren tegen Thailand.
Belangrijke gebeurtenissen en publieke reactie
In een verklaring van woensdag benadrukte het Cambodjaanse ministerie van defensie dat de regering “standvastig bleef in de belofte aan de families van de 18 soldaten en het Cambodjaanse volk: geen soldaat zou achtergelaten worden.”
Video’s die werden verspreid door het Cambodjaanse Informatie Ministerie toonden menigten langs de weg van de grensovergang naar Pailin die juichten en kleine vlaggen zwaaiden terwijl een bus met de vrijgelaten mannen voorbijreed in een motercade. Men verwachtte dat de soldaten woensdag naar de hoofdstad Phnom Penh zouden worden gevlogen.
Voorwaarden en details van de vrijlating
Het staakt-het-vuren stelde dat de soldaten vrijgelaten zouden worden indien het einde van het gevecht 72 uur zou aanhouden na de ingangsdatum om middernacht op zaterdag. Die 72 uur verstreken op dinsdag, maar Thaise autoriteiten gaven aan dat zij de situatie nog wilde evalueren, onder meer vanwege meldingen dat 250 Cambodjaanse drones actief waren langs de grens.
De twee landen vertelden verschillende verslagen over de omstandigheden van de gevangenname. Cambodjaanse functionarissen beweerden dat hun soldaten met vriendelijke bedoelingen de Thaise positie naderden om begroetingen te brengen na de gevechten. Thaise functionarissen daarentegen stelden dat de Cambodjanen vijandig waren en het territorium van Thailand binnenkwamen, waarna ze gevangen werden genomen.
Van de oorspronkelijke 20 gevangen Cambodjaanse soldaten werden er twee binnen enkele dagen gerepatrieerd om medische redenen.
Historische context en recente escalatie
Het oorspronkelijke staakt-het-vuren in juli werd bemiddeld door Maleisië en afgedwongen onder druk van de Amerikaanse president Donald Trump, die dreigde handelspreferenties in te trekken tenzij Thailand en Cambodja akkoord gingen. In oktober werd het conflict formeel vastgelegd tijdens een regionale vergadering in Maleisië, waar Trump aanwezig was.
Ondanks deze afspraken voerden beide landen een harde propagandaoorlog en bleven kleine grensincidenten voorkomen. In december escaleerden de gevechten tot regelrechte, zware strijd. Volgens officiele rapporten verloor Thailand sinds 7 december 26 soldaten en een burger. Daarnaast waren er 44 burgerdoden gemeld.
