Biografie en politieke carrière
Khaleda Zia werd in 1991 de eerste vrouw die het premierschap in Bangladesh bekleedde. Haar politieke reis begon met haar leiderschap binnen de Bangladesh Nationalist Party (BNP), die zij drie jaar na de moord op haar echtgenoot, de voormalige militaire leider Ziaur Rahman, overnam. Ze zwoer haar vaders, de stichter van Bangladesh, te eren door te streven naar economische en sociale verbetering van het land.
In 1990 speelde Khaleda een cruciale rol in de democratische beweging die de militaire dictator Hossain Mohammad Ershad verdreef. Samen met Sheikh Hasina, dochter van de stichter en leider van de Awami League, leidde zij een opstand voor democratie. Ondanks deze samenwerking ontwikkelden zij een jarenlange rivaliteit die haar politieke leven zou domineren.
De rivaliteit tussen Khaleda en Sheikh Hasina
De voortdurende confrontatie tussen de twee leiders leverde de bijnaam “de strijdende Begums” op, waarbij ze werden aangeduid met een Urdu-erenaam voor invloedrijke vrouwen. Khaleda’s imago was dat van een respectvolle, traditionele en weloverwogen politica, terwijl Sheikh Hasina bekend stond om haar assertieve en uitgesproken houding. Deze persoonlijkheidsverschillen voedden decennialang het politieke landschap van Bangladesh.
Verschuivingen in de politiek en verkiezingen
Na haar eerste overwinning in 1991, waarin ze de steun kreeg van de grootste islamitische partij Jamaat-e-Islami, werd Khaleda de eerste vrouwelijke premier van Bangladesh en slechts de tweede vrouw die leiding gaf aan een democratisch gekozen regering van een voornamelijk islamitisch land na Benazir Bhutto. Onder haar leiderschap werd het presidentiële systeem vervangen door een parlementair systeem, waarbij de uitvoerende macht bij de premier kwam te liggen.
Ze voerde beleid door buitenlandse investeringen te stimuleren en de toegang tot onderwijs te verbeteren. Hoewel zij in 1996 werd verslagen door Hasina, won ze in 2001 opnieuw met een verrassende grote meerderheid, een periode die gekenmerkt werd door de opkomst van islamitistische extremisten en beschuldigingen van corruptie.
Controverses, arrestaties en latere jaren
Na de herovering van het hoogste ambt door Sheikh Hasina in 2018, werd Khaleda door Rahman en haar partij beschuldigd van betrokkenheid bij een aanval op Hasina. Daarnaast werd Khaleda tijdens haar tweede termijn als premier geconfronteerd met toenemende dreigingen door islamitistische terroristen en beschuldigingen van corruptie. In 2018 werd ze veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf wegens diefstal van buitenlandse donaties, een proces dat ze zelf bestempelde als politiek gemotiveerd.
In 2020, vanwege haar verslechterende gezondheid, werd ze onder huisarrest geplaatst. Daarna werd ze in augustus 2024 vrijgelaten, kort na de afzetting van Sheikh Hasina. In 2025 werden Khaleda en haar zoon en partijleider Tarique Rahman vrijgesproken door het Hooggerechtshof in de corruptiezaken, hoewel Rahman eerder was vrijgesproken van een aanval met granaten op Hasina in 2004.
Gezondheid en overlijden
Khaleda Zia overleed dinsdag op 80-jarige leeftijd na een langdurige ziekte. Haar gezondheidsproblemen omvatten gevorderde levercirrose, artritis, diabetes en hart- en longproblemen, melden haar artsen. In 2025 onderging ze medische behandeling in Londen en verbleef daar vier maanden voordat ze terugkeerde naar Bangladesh. Hoewel ze sinds 2006 uit de macht was, bleef haar invloed in de oppositie van kracht, mede door haar steunbasis en haar zoon Tarique Rahman, die recent uit ballingschap was teruggekeerd en als mogelijke opvolger werd gezien.
