Amerika steunt voor het eerst een uitgebreide coalitie van Oekraïense bondgenoten
Op dinsdag heeft de Verenigde Staten voor het eerst zich aangesloten bij een brede alliantie van landen die Oekraïne ondersteunen. Het doel is om veiligheidsgaranties te bieden die onder meer bindende toezeggingen inhouden om de Oekraïense regering te steunen in geval van een nieuwe aanval door Rusland. Deze toezeggingen werden besproken tijdens een top in Parijs, waar vooral Europese landen bijeenkwamen om garanties te verstevigen en het vertrouwen in de vrede te vergroten.
De context en achtergrond van de onderhandelingen
De bijeenkomst vond plaats binnen de „coalitie van de bereidwilligen”, gericht op het versterken van garanties voor Kiev, vooral in het licht van het mogelijke uitbreken van een wapenstilstand met Rusland. Rusland viel Oekraïne aan in 2014 en gaf in 2022 opnieuw een volle aanval. Tijdens eerdere bijeenkomsten waren vooral onderhandelingen tussen Europese landen centraal, maar deze keer waren ook Amerikaanse vertegenwoordigers aanwezig, waaronder Steve Witkoff en Jared Kushner, de schoonzoon van voormalig president Donald Trump. Daarnaast was ook de Amerikaanse hoogste generaal in Europa, Alexus Grynkewich, aanwezig om details te bespreken over de veiligheidswaarborgen met Europese legercommandanten.
Versterking van de veiligheidsprotocollen
Volgens Witkoff, die namens de VS met Rusland heeft gecommuniceerd, is de houding van Trump duidelijk: de veiligheidsprotocollen zijn ontworpen om aanvallen af te schrikken. Hij benadrukte dat deze maatregelen sterk zijn, bedoeld om verdere agressie tegen Oekraïne te voorkomen en indien nodig te verdedigen. Tijdens een gezamenlijke persconferentie met leiders uit Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en Oekraïne, stelde Witkoff dat de protocollen zo krachtig zijn dat ze nog nooit eerder zijn vertoond.
Wat betekent dit voor Oekraïne?
Kushner gaf aan dat Oekraïners, bij het bereiken van een final deal, erop moeten kunnen vertrouwen dat ze na het sluiten van een overeenkomst veilig zullen zijn. Er moet een robuuste afschrikking bestaan en er moeten duidelijke veiligheidsbalken zijn om herhaling te voorkomen. Verder hebben de leiders toegezegd dat zij zullen deelnemen aan een door de VS geleide controle- en verificatiemechanisme voor het toezicht op een eventuele wapenstilstand. Volgens officiële bronnen wordt daarbij vooral gebruik gemaakt van drones, sensoren en satellieten; geen Amerikaanse troepen worden ingezet.
De reactie van Oekraïne en de verdere implicaties
Ukrainisch president Volodymyr Zelenskyy postte op Telegram dat de overeenkomsten een teken zijn van de ernst waarmee Europa en de coalitie bereid zijn te werken aan echte veiligheidsmaatregelen. Echter, hoe de controle precies zal functioneren en op welke wijze Oekraïne gesteund en gefinancierd zal worden, moet nog worden vastgesteld. De Oekraïense delegatie gaat woensdag verder met gesprekken over strategische punten.
De rol van de Verenigde Staten en de onderhandelingsstandaard
Hoewel de Amerikaanse betrokkenheid niet expliciet werd bevestigd in de verklaring, was de rol van de Amerikaanse envoys duidelijk zichtbaar en positief ontvangen door Europese functionarissen. De rol van de VS was eerder in de tekst uitgebreider beschreven, inclusief het gebruik van militaire middelen en het ondersteunen van een multilaterale eenheid. De inhoud van de diplomatieke onderhandelingen is sinds november versneld, ondanks het feit dat Rusland nog geen bereidheid heeft getoond zich aan concessies te onderwerpen. Rusland heeft tot nu toe geen publieke tekenen gegeven dat het een vredesakkoord, inclusief de veiligheidswaarborgen, zal accepteren. Ook heeft Rusland zich herhaaldelijk verzet tegen het inzetten van NAVO-troepen binnen Oekraïne.
Van militaire hulp tot bindende garanties
De meeste van de tot nu toe afgegeven toezeggingen richtten zich op militaire steun en mogelijke bijdragen aan internationale beschermingsinitiatieven. Nu verschuift de focus naar bindende, juridische toezeggingen om Oekraïne te hulp te schieten indien Rusland opnieuw aanvallen zou uitvoeren. Diplomaten verwachten dat dit onderwerp in veel Europese landen tot debat zal leiden, vooral over de inzet van militaire middelen en steun.
Verdeeldheid en eenheid onder Europese leiders
De leiders die aanwezig waren op de top, waaronder Franse president Emmanuel Macron, Britse premier Keir Starmer, Poolse premier Donald Tusk en Italiaanse premier Giorgia Meloni, benadrukten dat de verklaring de hernieuwde eenheid tussen Europa en de Verenigde Staten onderstreept. Macron en Starmer ondervraagd over de betrouwbaarheid van de toezeggingen van Trump, vooral gezien eerdere uitspraken van hem over het overnemen van Groenland, een deel van NATO-alliantie Denemarken.
Toekomst van de multilaterale kracht in Oekraïne
De verklaring bevat ook de belofte van een door Europa leidende „Multinational Force” die de heropbouw van de Oekraïense strijdkrachten moet ondersteunen en een afschrikkingsfunctie moet vervullen, mogelijk met steun van de VS. Frankrijk en Groot-Brittannië ondertekenden een intentieverklaring voor de toekomstige inzet van deze multinationale troepen zodra een wapenstilstand is bereikt. Macron gaf aan dat dit de weg kan effenen voor het sturen van Franse troepen, en Starmer benadrukte dat het een kader schept waarin Britse, Franse en partner-eenheden kunnen opereren op Oekraïens grondgebied, onder meer voor het beveiligen van luchtruim en water.
