Uitbraak van protesten en de reactie van de autoriteiten
Op donderdag vonden in meerdere Iraanse steden protesten plaats, ondanks een voortdurende gewelddadige repressie door veiligheidsdiensten die al tientallen doden heeft veroorzaakt. De autoriteiten besloten bovendien het internet landelijk af te sluiten in een poging om de onrust in toom te houden. In de hoofdstad, Teheran, en kleinere steden werden ook winkels gesloten, onder meer in de grote bazaar, zoals op videobeelden online te zien was. De protesten begonnen aanvankelijk uit economisch ongenoegen, maar hebben inmiddels een meer politieke toon aangenomen. Demonstranten scanderen slogans tegen Ayatollah Ali Khamenei, de hoogste autoriteit in Iran, zowel in Teheran als in andere steden.
De impact van de internetblokkade en verdedigingsstrategieën
Volgens NetBlocks, een organisatie die internettoegang monitort, was op donderdagavond lokale tijd het internet volledig afgesloten in het hele land. Analisten zeggen dat deze tactiek al eerder door de Iraanse overheid werd gebruikt tijdens soortgelijke protesten, vooral om de verspreiding van onrust te beperken en het lekken van videobeelden met geweld te voorkomen. De groep verklaarde dat Iran nu in het midden van een landelijk internetverbod verkeert.
Politiek radeloosheid en conflicting berichten
Na twaalf dagen van protesten kampen de autoriteiten met de moeilijkheid om de situatie onder controle te krijgen. Verschillende topfunctionarissen geven tegenstrijdige boodschappen af over hoe met de onrust moet worden omgegaan. President Masoud Pezeshkian pleitte voor meer dialoog en stelde dat de zorgen van de demonstranten serieus genomen moeten worden. Tegelijkertijd waarschuwden hardliners voor streng optreden. Gholamhossein Mohseni Ejei, hoofd van de Iraanse rechterlijke macht, zei woensdag dat er geen ruimte zou zijn voor coulance voor degenen die het beleid van de staat ondermijnen.
Repressie en rapportages van geweld
Hadi Ghaemi, directeur van het Center for Human Rights in Iran, vertelde in een telefoongesprek met NBC News dat de situatie onder invloed van de repressieve krachten steeds georganiseerder wordt. Amnesty International stelde donderdag dat de Revolutionaire Garde en politie gebruik maakten van vuurwapens, met metalen kogels geladen shotguns, waterkanonnen, traangas en fysieke geweldsmiddelen om vreedzame protesten uiteen te drijven en intimidatie uit te voeren. Daarnaast zouden familieleden van sommige slachtoffers worden gedwongen interviews af te leggen waarin worden gesproken over ongevallen of andere protesten, onder dreiging van geheim begraven worden als ze niet meewerken.
Het aantal slachtoffers en ramingen
Volgens de Hengaw Organisatie voor Mensenrechten, een door Noorwegen geregisteerde Koerdische waakhond, zijn tijdens de protesten 42 mensen door veiligheidsdiensten gedood, onder wie zes kinderen. Het geweldige optreden van de autoriteiten kan een prijs hebben; vorige week stelde Donald Trump nog dat het opwerpen van Amerikaanse maatregelen mogelijk was, als meer demonstranten werden gedood. In een interview op “The Hugh Hewitt Show” herhaalde hij die waarschuwing en stelde dat Iran hard zou worden aangepakt als ze het geweld voortzetten.
Oorlogstaal en internationale reacties
Trump deed een oproep aan de protesteerders om zich te richten op vrijheid, en benadrukte dat vrijheid niet te vergelijken is met enige andere waarde. Zijn woorden geven een extra complicatie voor de Iraanse overheid, die al moeite heeft om de protesten de kop in te drukken en daarnaast werd geschokt door de recente Amerikaanse arrestatie van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro, een naaste bondgenoot. Internationale crisisexperts, zoals Ali Vaez, beschreven dat de situatie een gevaarlijke wederzijdse versterking van geweld kan veroorzaken, afhankelijk van de ontwikkeling van de protesten.
Bekende beelden en demonstraties in het hele land
Online circuleren beelden van grote groepen demonstranten in steden als Teheran, Mashhad—een bekend conservatief bastion—en Isfahan. Ook kleinere plaatsen zoals Kermanshah in het westen van Iran worden aangedaan. Op videobeelden is onder meer te zien dat demonstranten “Dood aan despot” roepen. Een video die NBC News verifieerde toonde een witte sedan die inreed op een groep veiligheidsdiensten in Mashhad. Daarnaast zijn beelden van schootsgeweld door beveiligingskrachten in Dezful en branden in de kantoren van de Iraanse staatstelevisie in Isfahan terug te vinden.
De voortzetting van de protesten en mogelijke oplossingen
Tot dusverre blijft geen van beide zijden toegeven. Volgens Ellie Geranmayeh van het European Council on Foreign Relations blijven er mogelijkheden tot verzoening bestaan, voordat de situatie uit de hand loopt. Ze gaf aan dat aanwijzingen hiervan mogelijk zichtbaar worden terwijl de protesten inmiddels de derde en vierde week ingaan, maar dat een volledige escalate nog niet heeft plaatsgevonden.
