De ceremonie en symboliek van het afsluiten van het Heilig Jaar
Op dinsdag beëindigde paus Leo XIV het Heilig Jaar 2025 van de Vaticaanstad door publiekelijk zijn Afronding te betuigen. Tijdens de ceremonie, die plaatsvond na een feestelijke eucharistie ter viering van het feest van de Openbaring (Epifanie), knielde de paus neer op de stenen vloer voor de Heilige Deur van Sint-Pieter’s Basiliek. Hij bad stilletjes, richtte zich vervolgens op en sloot de dubbele deuren dicht. Deze handeling symboliseerde het afsluiten van een bijzonder Jubileumjaar dat begon met paus Franciscus in december 2024, voortging tijdens diens begrafenis en de conclaaf, en uiteindelijk werd afgesloten door diens opvolger slechts een jaar later.
Voor het laatst was dit gebeuren in 1700 voorgekomen, toen een paus een Heilig Jaar opende en door een andere paus werd gesloten.
Terugblik op het jaar en de eerste maanden van het pausdom
Het afsluitingsceremonie markeerde het einde van een turbulent jaar vol speciale audiënties, misvieringen en ontmoetingen die de eerste maanden van paus Leo’s pontificaat kenmerkten. Deze gebeurtenissen werden gekenmerkt door een breed scala aan kerkelijke en wereldlijke activiteiten die in de eerste periode veel van de agenda van de nieuwe paus in beslag namen.
Voorbereidingen voor een nieuw begin en de focus op de wereldkerk
Om duidelijk te maken dat zijn pontificaat nu echt van start kan gaan, heeft Leo verschillende belangrijke vormen van overleg gepland. Zo heeft hij de kardinalen uit de hele wereld uitgenodigd voor twee dagen van beraad in het Vaticaan, beginnend op woensdag. Het overleg richt zich op het beheer van de Rooms-Katholieke Kerk, die wereldwijd meer dan 1,4 miljard gelovigen telt.
Een van de hoofdonderwerpen tijdens de bijeenkomsten betreft de liturgie, waarbij wordt gespeculeerd dat de paus zich zal bemoeien met de binnenstrijd over de liturgische praktijken, met name over de viering van de oude Latijnse mis.
De boodschap van de paus tijdens zijn homilie en de liturgische reflectie
In zijn toespraak tijdens de dinsdagmis benadrukte Leo dat het jubileumjaar bedoeld was om christenen aan te moedigen na te denken over de Bijbelse lessen over gastvrijheid en het afwijzen van de verleiding door machthebbers. Hij stelde dat de economische praktijken van tegenwoordig, die proberen te profiteren van alles, kritisch bekeken moeten worden.
Volgens hem moet de gemeenschap zich afvragen of het Jubileum geleerd heeft om weg te blijven van een ‘efficiëntie’ die alles reduceert tot een koopwaar en mensen tot consumenten.
Hij moedigde gelovigen aan om in de dagen na het jubileum vooral het onderscheid te leren zien: een pelgrim in de bezoeker, een seeker in de vreemdeling, een buur in de buitenlander en een reisgenoot in iemand die anders is.
Epifaniegebed en sociale boodschap tijdens het feest
Leon bracht zijn boodschappen over met een speciale gebedsuitspraak uit de basiliekloggia, gericht aan een piazza dat door regen was verzadigd. Grote groepen mensen, onder kleurrijke paraplu’s en poncho’s schuilend, luisterden naar de paus die herinnerde aan het rijke traditie van Jubileumjaren, die altijd een roep tot vrede omvatten.
Hij sprak over het herverdelen van land en hulpbronnen en pleitte voor rechtvaardigheid waar ongelijkheid heerst. Hij verwoorde dat ongelijkheid moet plaatsmaken voor eerlijkheid en dat oorlog moet worden vervangen door vrede, zeker in een wereld die zo veel conflicten kent.
Het historische belang van het Heilig Jaar en de invloed op de stad Rome
Het Heilig Jaar is een eeuwenoude traditie waarin pelgrims elke 25 jaar naar Rome trekken om de graven van de aartsapostelen Petrus en Paulus te bezoeken en aflaten te ontvangen voor de vergeving van hun zonden. Voor Rome biedt zo’n jaar een unieke mogelijkheid om publieke fondsen te benutten.
In het bijzonder gaat het om ongeveer 4 miljard euro (4,3 miljard dollar) die gebruikt worden voor infrastructuurprojecten en het upgraden van de stad terwijl deze zich in de loop der eeuwen ontwikkelt.
Het jubileum in 2025 trok volgens het Vaticaan 33.475.369 pelgrims, hoewel deze cijfers door de organisator, aartsbisschop Rino Fisichella, als ruw geschat werden en mogelijk dubbelingen bevatten. Officieel werden geen exacte verdelingen gegeven tussen pelgrims en toeristen in Rome tijdens dezelfde periode.
Historische context en grote bouwprojecten rondom Jubilees
De traditie van Jubilees in Rome dateert uit 1300, toen paus Bonifatius VIII het eerste Heilig Jaar oppennde. Dit markeerde de definitive bepaling dat Rome als het centrum van het christendom zou gelden. Al in die tijd werden grote bouwwerken gerealiseerd, zoals de Sixtijnse Kapel en de grote garage van het Vaticaan onder paus Johannes Paulus II.
Sommige projecten bleken controversieel, zoals de aanleg van de Via della Conciliazione, de grote boulevard die leidt naar het Sint-Pietersplein. Een hele wijk werd afgebroken om ruimte te maken voor de infrastructuur voor de Jubileum in 1950.
Huidige en toekomstige projecten voor het jubileum van 2025
De belangrijkste bouwactiviteit voor de viering van 2025 bestond uit de uitbreiding van de Via della Conciliazione door een voetgangersplein langs de Tiber, dat de straat verbindt met Castel Sant’Angelo. Het grote verkeersplein werd ondergronds gemaakt zodat de straat geen barrière meer vormt.
Paus Leo heeft aangekondigd dat het volgende Jubileum in 2033 zal plaatsvinden, ter herdenking van de overtuiging dat Christus in 33 na Christus stierf en verrezen is.
