Reacties van Europese leiders op het Amerikaanse voorstel
Een door de Verenigde Staten geleide vredesregeling, die meerdere punten bevat die overeenkomen met belangrijke Russische eisen, heeft in heel Europa zorgen gewekt. Verschillende leiders uit het continent uitten hun bezorgdheid dat het plan Oekraïne mogelijk kwetsbaar zou maken en riepen op tot aanpassingen in de voorstellen. Tijdens een bijeenkomst op de rand van de G20-top in Zuid-Afrika verklaarden Europese leiders en hun belangrijkste bondgenoten in gezamenlijk overleg dat het plan verdere werkzaamheden vereist. Ze maakten duidelijk dat zij zich zorgen maken over de voorgestelde beperkingen op het militaire vermogen van Oekraïne, die het land kwetsbaar zouden kunnen maken voor toekomstige aanvallen.
Nieuwste standpunten en ondertekenaars
De verklaring werd ondertekend door leiders uit Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Finland, Ierland, Nederland, Spanje en Noorwegen, evenals door de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie. Daarnaast ondertekenden de leiders van Japan en Canada eveneens het document. De verklaring benadrukt dat grenzen niet met geweld mogen worden veranderd.
De Amerikaanse plannen en de eisen van Rusland
De Amerikaanse voorstellen stellen een deadline op Thanksgiving voor Oekraïne om akkoord te gaan met het zogenaamde raamwerk van 28 punten. Dit document suggereert dat Rusland mogelijk meer territorium zou kunnen krijgen dan het momenteel bezit, en het bevat beperkingen voor het Oekraïense leger, terwijl het voorkomen dat Kiev ooit lid wordt van de NAVO — lange tijd een Russisch streven — ook onderdeel uitmaakt van de voorwaarden. Een onderdeel van de Amerikaanse voorstellen is een beveiligingsgarantie geïnspireerd op Artikel 5 van de NAVO, die Amerikaanse en Europese bondgenoten zou verbinden om bij een toekomstige aanval op Oekraïne deze te behandelen als een aanval op de gehele trans-Atlantische gemeenschap. Over de concrete invulling hiervan zijn echter weinig details bekend.
Besprekingen over vrede en diplomatieke voorbereidingen
Topfunctionarissen uit Oekraïne en de Verenigde Staten zullen in Zwitserland bijeenkomen om de mogelijke kaders voor een toekomstige vrede te bespreken, aldus Rustem Umerov, de secretaris van de Nationale Veiligheids- en Defensieraad van Oekraïne, in een bericht op Telegram zaterdag. Daarnaast bevestigde het kantoor van de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy dat de delegatie voor deze gesprekken is samengesteld, die volgens planning in de komende dagen zullen plaatsvinden.
Verspreiding van de plannen en internationale reacties
Het Witte Huis omschreef het plan als “de beste win-winsituatie, waarin beide partijen meer winnen dan ze moeten opgeven,” en benadrukte dat de voorstellen zijn ontwikkeld met input uit Rusland en Oekraïne. Tegelijkertijd waarschuwden analisten dat het plan mogelijk neerkomt op een riskante capitulatie voor Oekraïne, dat eerder plannen heeft afgewezen die de erkenning vereisten van de illegale annexaties van Rusland in de hele regio Donetsk en de Krim.
Bezorgdheid over capitulatie en de rol van internationale leiders
Volgens Michael Bociurkiw, senior fellow aan het Eurasia Center van het Atlantic Council en aanwezig in Johannesburg, zou het doordrukken van Oekraïne tot het einde leiden. Hij noemde het een “echte capitulatie”. Keir Giles, senior consultant bij Chatham House, waarschuwde dat de plannen mogelijk leiden tot een desastreuze overgave voor Oekraïne en stelde dat Europese leiders zich nu in een paniekbeweging bevinden om een nog schadelijker resultaat te voorkomen. Giles voegde toe dat de Europese reactie op dergelijke grensoverschrijdende vredeplannen vooral verbaal is gebleven en niet tot concrete acties heeft geleid.
De vertegenwoordiging van Oekraïne en de nationale belangen
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte dat er “niets over Oekraïne zonder Oekraïne” moet gebeuren en informeerde dat Europese leiders volgende week in Angola bijeen zullen komen. De Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy stelde dat Oekraïne een “vastberaden stem” moet hebben in de vredesonderhandelingen. Hij waarschuwde dat Oekraïne nu voor een moeilijke keuze staat: het risico op het verlies van haar waardigheid of het verliezen van een belangrijke bondgenoot, met het voorstel van de 28 punten of een zeer strenge winter als mogelijke uitkomst. Zelenskyy voegde eraan toe dat de komende week voor Oekraïne “zeer moeilijk en vol gebeurtenissen” zal zijn, te midden van achteruitgang op de velden en een corruptieschandaal dat hem en zijn topfunctionarissen is begonnen te raken.
Militaire ontwikkelingen en internationale reactie
Zaterdag meldden Russische bronnen dat het leger in Oost-Oekraïne twee extra dorpen had ingenomen, een in de regio Donetsk en een in Zaporizhzhia. De winst van Rusland op het slagveld en in de voorgestelde plannen heeft de Russische autoriteiten in Moskou positief gestemd. President Vladimir Poetin gaf aan dat de plannen mogelijk de basis vormen voor een definitieve vredesregeling, hoewel er volgens hem geen substantieel overleg hierover met Rusland heeft plaatsgevonden. Tevens meldde het Russische ministerie van Defensie dat in de zuidelijke stad Syzran twee mensen gedood werden bij een aanval op energie-infrastructuur, volgens regiohoofd Vyacheslav Fedorishchev, via de Russische berichtendienst Max.
