De scène in een opslagruimte dicht bij Teheran
Een man ligt op de grond, naast zijn lichaam in een bloedstrobatte witte lijkzak. Dichtbij ligt een ander persoon, met armen omhoog en bloed dat over het gezicht is gestroomd. Rijen lijken van andere slachtoffers omlijsten hen. Een man die de scène filmt, noemt de situatie ontzagwekkend en spreekt over het einde van de wereld zoals hij die kent: “Het is afschuwelijk. Het is het einde van de wereld,” zegt hij, terwijl hij wijst op de talloze lijken in de ruimte. “Er liggen hier heel veel lijken.”
De situatie in Iran
Iranië is al dagen afgesloten van de wereld. Het regime heeft het internet uitgeschakeld en de telefonie streng beperkt, nadat in meerdere steden demonstraties uitbraken. Deze relletjes werden aangezwengeld door de daling van de nationale munt ten opzichte van de Amerikaanse dollar en de snel stijgende inflatie. Online uitgelekte video’s, die via sociale media circuleerden en door NBC News geolokalisatie werden toegeschreven, bieden een inkijk in de harde aanpak van de regering en de methodes die veiligheidsdiensten gebruiken om de onrust onder controle te krijgen.
Circulaire beelden en de gevolgen van het beleid
De beelden die deze week via sociale media verspreid werden, tonen meer dan 200 lichaamstukken in een tijdelijke begraafplaats buiten de hoofdstad, waaronder vuurwapens die op menigten worden gericht en felle clashes in steden als Urmia in het noordwesten en Isfahan, in het hart van het land. Volgens het Amerikaanse Human Rights Activists News Agency zijn minstens 2.500 mensen omgekomen, hoewel de autoriteiten geen officiële dodentelling hebben vrijgegeven. Er wordt gesproken over ongeveer 40 doden onder de demonstranten vóór de totale internetblokkade op donderdag, maar rechtenorganisaties melden dat de repressie donderdag en vrijdag ’s avonds escaleerde en scenes produceerde die deze decennia niet in Iran zijn vertoond.
Voorbeelden van gebruikte tactieken
Op maandag circuleerden online twee video’s uit Teheran die de tactieken van de veiligheidsdiensten in beeld brengen. Eén video toont een man met een vizierhelm die met een machinegeweer op een menigte schiet, zo’n 27 meter verderop in een plein. Het vuur flaraas ’s nachts terwijl hij automatisch vuur lost. Een andere video vangt het geluid van geweerschoten vast nabij een politiebureau, waar mensen luidruchtig “Dood aan Khamenei” roepen, verwijzend naar de hoogste autoriteit van Iran, Ayatollah Ali Khamenei. Terwijl de menigte buiten beeld blijft, kruist heavy automatic gunfire gedurende ongeveer 15 seconden de scene. Vervolgens verschijnt een veiligheidsmedewerker in beeld, die een pistool richt en schiet. Kort daarna wordt een persoon of lichaam weggebracht naar het politiebureau, waarbij niet duidelijk is wie het is. Motorrijders in camouflagekleding, bewapend met helmen en geweren, rijden het gebouw binnen.
De situatie bij het forensisch centrum Kahrizak
Op ongeveer vijf mijl ten zuiden van de stadsrand van Teheran bevindt zich het Kahrizak Forensisch Medisch Centrum, dat mogelijk het duidelijkste bewijs levert van de intensiteit van de repressie. Video’s van de locatie, die over het weekend circuleren, tonen een tijdelijke begraafplaats, en dinsdag werden nog twee andere beelden gedeeld die vermoedelijk door dezelfde persoon waren gemaakt. Een filmmaker benadert een vrouw in een labjas en zwarten hoofddoek, terwijl zij in een notitieboekje schrijft naast een lichaam dat in bloed is ondergedompeld en deels uit een zwart lijkzak is gehaald. Een andere man, die handschoenen draagt, houdt het lichaam op zijn zij en plaatst het bloedige hoofd voor de medische expert, die het letsel onderzoekt.
De toestand tijdens de internetuitval en alternatieve communicatie
Ondanks de internetblackout meldt de Iraanse overheid dat beelden het land via satellietinternetdienst Starlink hebben bereikt. Tijdens de grote protesten in 2022 en 2023 werden satellietterminals stiekem Iran ingebracht. Op een fragment uit de Kahrizak-video zegt de filmende man tegen de persoon aan de lijn: “Als je ergens in Iran een Starlink krijgt, laat het me weten.” Later loopt hij naar een parkeerplaats buiten het gebouw, waar lichaam na lichaam op het asfalt is uitgestald. Familieleden staan of hurken nabij de slachtoffers, terwijl de man op de telefoon vertelt dat ze met een containerlading hier zijn gebracht.
