Een aanval als strategisch instrument
Er bestaat momenteel een situatie waarbij een land wordt aangevallen na een periode van militaire opbouw en maritieme embargo’s. Het betreft een leider die door een grootmacht als illegitiem wordt beschouwd en werd afgezet. Hoewel sommige analisten parallellen trekken tussen de zichtbare acties van de Verenigde Staten in Venezuela en de ambities van China ten opzichte van Taiwan, benadrukken experts dat het Chinese beleid meer gericht is op het ondermijnen van de wereldwijde leiding van de VS dan op het beschermen van de soevereiniteit van het zelfbesturende eiland.
China onder de aandacht: het verdedigen van het internationale ordeningsbeginsel
Terwijl de Amerikaanse regering zich terugtrekt uit internationale instellingen en lang bestaande normen terzijde schuift, probeert China zich te profileren als de voornaamste voorvechter van een internationaal systeem gebaseerd op regels. Staatsmedia uit China stellen dat de Verenigde Staten tegenwoordig een grote bedreiging vormen voor dit ordeningssysteem en dat hun handelen het vertrouwen in Latijns-Amerika heeft geschaad. Wu Xinbo, decaan van het Instituut voor Internationale Studies aan de Fudan Universiteit in Shanghai, wijst erop dat de way van handelen van de VS het vertrouwen in de Amerikaanse betrokkenheid ondermijnt.
De controverse rond de arrestatie van Maduro
China heeft krachtig haar afkeur uitgesproken over de Amerikaanse arrestatie van Venezolaans president Nicolás Maduro, welke volgens Peking in strijd is met het internationaal recht en de vrede en stabiliteit in de regio bedreigt. China eist dat Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, onmiddellijk worden vrijgelaten. Zij worden maandag voor de rechter in New York verwacht op beschuldigingen van drugshandel en andere delicten.
Rope en retoriek uit Beijing
Op maandag deed Xi Jinping een opmerkelijke referentie aan de gebeurtenis, waarbij hij stelde dat de wereld turbulentie ondergaat en dat “eenzijdige intimidatie de internationale orde ernstig ondermijnt.” Tijdens een ontmoeting in Beijing met de Ierse premier Micheál Martin benadrukte Xi het belang van respect voor ontwikkelingspaden en juridische normen zonder expliciet de VS te noemen. Daarnaast stelde de Chinese minister van Buitenlandse Zaken, Wang Yi, dat geen enkel land in de wereld de rol van wereldpolitieman kan spelen, een uitspraak die de angst voor verdere wereldwijde spanningen onderstrepen.
China’s economische steun aan Venezuela en regionale invloed
China dient al lange tijd als een economische pijler voor Venezuela, dat zwaar onder sancties ligt, en levert de meerderheid van diens ruwe olie. Recent heeft China haar steun voor Venezuela bevestigd te midden van de militaire opbouw onder Trump, hoewel het geen formele veiligheidsverplichtingen aangaat. Na Maduro’s arrestatie werd duidelijk dat het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken meldde dat er geen rapportages zijn dat Chinese burgers of personeel in Venezuela getroffen zijn door Amerikaanse luchtaanvallen. Maduro beschreef de ontmoeting met Beijing’s speciale gezant voor Latijns-Amerika, Qiu Xiaoqi, als een uiting van sterke vriendschapsbanden.
De uitbreiding van invloedssfeer en geopolitieke risico’s
China, dat haar positie als belangrijkste handelspartner in Zuid-Amerika verder probeert uit te breiden, ontwikkelt haar invloed in de regio ondanks de nadruk op economische banden en niet-interventie. Een beleidsdocument van China richtte zich recent op militaire en wetshandhavingssamenwerking. Volgens professor Bárbara Fernández Melleda van de Universiteit van Hong Kong bevinden de meeste landen in Latijns-Amerika zich in betrekkelijk goede relaties met China, maar een vijandige houding van de VS zou een nieuwe situatie creëren.
Vrees voor een escalatie richting Taiwan
De Amerikaanse aanval op Venezuela, waarin Chinese bedrijven miljarden investeren, veroorzaakt onrust bij China. Wu Xinbo waarschuwt dat Laos de druk kan verhogen op Latijns-Amerikaanse landen met betrekking tot economische relaties. Daarnaast maakt de situatie mogelijk dat de VS meer skeptisch wordt over de Amerikaanse militaire plannen voor Taiwan, vooral omdat de Amerikaanse mogelijkheid voor een “decapitatie-aanval” op Venezuela’s Chinese systemen het risico voor China verhoogt. Tegelijkertijd laat de Amerikaanse focus op het Westelijke Halfrond zien dat de Biden-administratie de regio als strategisch belangrijk blijft beschouwen, vergelijkbaar met de Monroe Doctrine van vroeger.
De positie van Taiwan en Beijing’s militaire activiteiten
Het Taiwanese overheidsapparaat heeft nog geen officiële reactie gegeven op de arrestatie van Maduro. Taiwan ervaart toenemende druk uit Beijing, dat vorige week grootschalige militaire oefeningen hield, inclusief blokkadesimulaties. Die drills volgden op de aankondiging van een wapenpakket ter waarde van 11,1 miljard dollar door de VS, de grootste levering tot nu toe. Experts zoals Wen-Ti Sung benadrukken dat China niet de bedoeling heeft Taiwan direct aan te vallen, maar dat het nog niet over de capaciteit beschikt om dat te doen. Een Taiwanese politicus, Wang Ting-yu, stelt dat China altijd hostile intentie heeft gehad, maar dat de daadwerkelijke uitvoer niet mogelijk is zonder de juiste capaciteiten.
Conclusie: strategische evenwichten en onzekerheden
De gebeurtenissen in Venezuela en de ontwikkelingen rondom Taiwan illustreren de complexe en steeds veranderende machtsbalans tussen grote wereldmachten. China blijft zich inzetten voor meer invloed in Latijns-Amerika en het behoud van haar strategische belangen, terwijl ze tegelijkertijd de spanningen in de regio niet wil escaleren. Voor de Verenigde Staten blijven Venezuela en Taiwan centrale aandachtspunten, waarbij de mogelijkheid tot militaire actie en het politieke speelveld blijven evolueren met nieuwe risico’s en onzekerheden.
