Symboliek en praktische uitdagingen bij de tweede fase van het staakt-het-vuren
Israëlische premier Benjamin Netanyahu beschouwde de aankondiging dat het instabiele wapenzelf zou doorgaan naar een tweede fase voornamelijk als symbolisch. Hij stelde dat de uitvoering van de meer complexe onderdelen een grote uitdaging zou blijven. Tijdens een laatavondgesprek met de ouders van de laatst vastgehouden Israëlische gijzelaar, herhaalde Netanyahu dat de door Palestijnen aangekondigde beheerraad, die onderdeel zou vormen van de tweede fase, slechts een « declaratieve stap » was. Dit werd door de Amerikaanse gezant Steve Witkoff niet als teken van vooruitgang gezien.
De ouders van de Israëlische politieagent Ran Gvili, die nog steeds in Gaza ligt, hadden eerder Netanyahu gevraagd de wapenzelf niet te versnellen totdat hun zoon’s resten waren teruggegeven. Volgens het Forum voor Gitanen en Vermiste Families beloofde de premier dit tijdens het gesprek. Aan het einde van de aankondiging benadrukte Netanyahu dat de terugkeer van Gvili’s lichaam nog steeds de hoogste prioriteit had.
Hoewel de tweede fase van het akkoord als een belangrijke stap werd gezien, bleven veel vragen onbeantwoord. Zo was het onduidelijk wie precies de beoogde, niet-politieke beheerraad van Palestijnse experts zou vormen en wanneer internationale troepen werden ingezet. Eveneens was er geen concrete informatie over de hervatting van de werkzaamheden aan de grenspost Rafah in het zuiden van Gaza of om de ontwapening van Hamas en de wederopbouw van Gaza daadwerkelijk te realiseren.
Plan voor herbouw en milieu-extensie in Gaza
Ali Shaath, een voormalig Palestijns overheidsfunctionaris die is aangewezen om Gaza te besturen, presenteerde een ambitieus plan. Dit omvat het uitvoeren van de herstructurering van de verwoeste infrastructuur, het verwijderen van ongeveer 68 miljoen ton puin en niet-ontplofte explosieven, terwijl de gewapende conflicten tussen Israël en Hamas voortduren. Shaath heeft de leiding over een groep van vijftien Palestijnse technici die bedoeld zijn om het gebied na jaren onder Hamas te herbesturen.
Hij stelde voor dat, door bulldozers te gebruiken, het puin in de Middellandse Zee werd geduwd om nieuwe eilanden of land te creëren. Volgens Shaath zou dit binnen drie jaar mogelijk zijn, waarmee hij een aanpak voorstelde die zowel de opruiming als de uitbreiding van landoppervlak in één proces combineert.
Zijn prioriteiten liggen bij het bieden van onmiddellijke hulp, waaronder tijdelijke huisvesting voor ontheemden, gevolgd door de rehabilitatie van essentiële infrastructuur en de wederopbouw van woningen en openbare gebouwen. Shaath verwacht dat Gaza binnen zeven jaar zal herstellen en zelfs verbetert ten opzichte van voor de oorlog.
Huidige situatie: voortduren van het lijden ondanks vooruitgang
Palestijnen in Gaza uitten scepticisme over de daadwerkelijke verandering op de grond na de start van de tweede fase. Ondanks de aankondiging blijven de bloedige conflicten voortduren en blijft het moeilijk om basisbehoeften te voorzien. Volgens het Israëlische ministerie van Volksgezondheid werden sinds oktober, toen Israël en Hamas een wapenstilstand sloten, meer dan 450 mensen gedood. UNICEF zegt dat onder de slachtoffers meer dan 100 kinderen vallen. Deze cijfers, die aangeven dat sinds het begin van het Israëlische offensief 71.441 Palestijnen zijn gedood, worden door het ministerie niet gespecificeerd in termen van strijders of burgers.
Het ministerie, dat wordt geleid door Hamas en wordt bemand door medisch personeel, wordt door de Verenigde Naties en onafhankelijke experts als de meest betrouwbare bron voor oorlogscijfers beschouwd. Israël betwist de cijfers, maar heeft geen eigen statistieken verstrekt.
Een Palestijnse man, Samed Abu Rawagh, die uit Jabaliya naar het zuiden van Gaza is gevlucht, sprak over voortdurende lijdensituaties onder tenten, in regen en zon. Hamza Abu Shahab uit Khan Younis wachtte op tastbare veranderingen zoals toegang tot voedsel, brandstof en medische zorg, in plaats van beloften. Hij uitte zijn hoop dat de tweede fase niet slechts woorden blijven, maar dat de beloften ook daadwerkelijkheid worden.
De meer dan twee miljoen inwoners van Gaza ervaren vooral de wintermaanden met problemen zoals kou en stormen, terwijl de bevoorrading met humanitaire hulp niet toereikend is. De derde winter sinds het begin van de oorlog in oktober 2023 brengt extra druk op een gebied dat voortdurend kampt met een gebrek aan tijdelijke onderkomens.
Complexe vraagstukken en uitdagingen voor de toekomst
De tweede fase van het staakt-het-vuren brengt meer complexe kwesties aan de orde, zoals het ontwapenen van Hamas en het doorvoeren van een nieuwe bestuursstructuur na bijna twintig jaar Hamas-heerschappij in Gaza. De Verenigde Naties schatten dat de reconstructie meer dan 50 miljard dollar zal kosten. Dit proces zal jaren duren, en er zijn tot nu toe weinig financiële toezeggingen gedaan.
Hamas heeft aangekondigd zijn huidige regering op te zullen heffen om plaats te maken voor de nieuwe beheerraad, maar het is niet duidelijk wat er met haar militaire tak en de civiele ambtenaren op Hamas-verband zal gebeuren. Israël stelt dat Hamas zijn wapens moet neerleggen, terwijl Hamas-leiders blijven weigeren zich over te geven en aangeven dat Palestijnen het recht hebben zich te verzetten, ondanks twee jaar oorlog.
