De aanval op de gevangenis in Hasaka
Op maandag heeft de Syrisch-Koerdische Nationale Defensie (SDF) gemeld dat een gewapende groep een aanval uitvoerde op de gevangenis in Shaddadi, gelegen in Hasaka in het noordoosten van Syrië. Volgens hun verklaring worden daar duizenden islamitische staatstrenccluten vastgehouden. De SDF stelde eerder op dezelfde dag dat er aan de rand van de stad Raqqa strijd was gaande tussen hun troepen en het Syrische regeringsleger bij het Al-Aqtan-gevangenis, dat eveneens IS-gevangenen bevat. Raqqa was ooit de korte tijd de zetel van een door IS uitgeroepen kalifaat.
Veiligheidsontwikkelingen en reactie van de regering
De confrontaties werden door de SDF bestempeld als een “zeer gevaarlijke ontwikkeling”. Zij waarschuwden dat de overname van de gevangenis door het regeringsleger ernstige veiligheidsgevolgen kan hebben die de stabiliteit in de regio bedreigen en mogelijk leiden tot een heropleving van chaos en terrorisme. Deze zorgen kwamen op een moment dat er zich een omvangrijke integratieovereenkomst voordeed, gesloten op zondag, waarin de overdracht van gevangenissen met IS-gevangenen aan de Syrische regering werd afgesproken. Daarnaast werd aangenomen dat de regering bijna volledige controle over het land zou krijgen en de Koerdische kracht die de noordoostelijke regio sinds meer dan tien jaar controleerde, zou worden ontmanteld.
Context en achtergrond van de overeenkomst
De overeenkomst volgde op de spanningen tussen de Syrische regering en de SDF, die eind vorige maand escaleerden. Dit leidde tot een grote militaire campagne van het regeringsleger in oostelijke richting. Daarop trok de SDF zich grotendeels terug na aanvankelijke gevechten op een gespannen frontlijn in de provincie Aleppo. Kort nadat de Syrische overheid de overeenkomst aankondigde, bevestigde Mazloum Abdi, de leider van de SDF, deze in een videoboodschap. Hij verklaarde dat de groep akkoord ging met de voorwaarden, waaronder het terugtrekken uit de provincies Raqqa en Deir el-Zour, met de doelstelling het bloedvergieten te stoppen. “We zullen in de komende dagen de voorwaarden van het akkoord aan onze mensen uitleggen,” zei hij.
Reacties en verdere acties
Het Syrisch ministerie van Defensie gaf aan dat de gevechten aan de frontlinies werden stopgezet nadat de overeenkomst was aangekondigd. Sinds de val van Bashar al-Assad in december 2024 worstelen de nieuwe leiders van Syrië om hun volledige gezag over het door oorlog verscheurde land te vestigen. In maart werd een akkoord bereikt dat de SDF zou integreren met Damascus, maar dat plan kreeg weinig voortgang doordat beide partijen elkaar beschuldigden van het schenden van de afspraken.
De regering heeft sinds de confrontaties een grotendeels controle over de provincies Deir el-Zour en Raqqa, gebieden die essentieel zijn voor de SDF en onder meer oliefaciliteiten, rivierdammen langs de Eufraat en grensovergangen omvatten. Het staatsspaakbureau SANA toonde president Ahmad al-Sharaa terwijl hij het akkoord ondertekende en vasthield. Abdi, die gepland stond een ontmoeting met de president in Damascus te hebben, werd niet gezien, hoewel zijn handtekening op het document voorkwam. Al-Sharaa verklaarde dat Abdi door slecht weer niet kon reizen, maar maandag naar Damascus zou komen.
Politieke en internationale implicaties
Al-Sharaa beschouwde het ondertekenen van het akkoord als een overwinning voor alle Syriërs, ongeacht achtergrond. “Hopelijk zal Syrië zijn verdeeldheid beëindigen en evolueren naar een staat van eenheid en vooruitgang,” zei hij. De strijdende partijen blijven belangrijke bondgenoten van Washington. U.S. gezant Tom Barrack ontmoette al op zondag met Al-Sharaa tijdens de Syrische opmars naar Raqqa en over de grens naar Deir el-Zour. Volgens rapporten heeft Abdi via de telefoon aan de bijeenkomst deelgenomen. Barrack prees het akkoord en noemde het een eerste stap richting “vernieuwde dialoog en samenwerking voor een verenigd Syrië,” voorafgaand aan verdere details over de implementatie van de overeenkomsten. “Dit akkoord en de wapenstilstand vormen een keerpunt, waarbij voormalige rivalen samenwerken in plaats van verdeeld te blijven,” schreef Barrack op sociale media.
