Een onverwachte koerswijziging in internationale betrekkingen
In een tijd waarin de relaties tussen Canada en de Verenigde Staten hun dieptepunt bereiken, wendt Canada zich tot een van de weinige landen waarmee het ooit een slechtere relatie had: China. Tijdens een historische reis naar Beijing heeft premier Mark Carney aangekondigd dat Canada een “nieuw strategisch partnerschap” met China aangaat, de tweede grootste handelspartner van het land.
Deze nieuwe koers betekent onder andere een breuk met de Verenigde Staten wat betreft handelsheffingen, die zowel de Canadese als de Chinese economie hebben getroffen. Carney, de eerste Canadese premier die sinds 2017 China bezocht, ontmoette er president Xi Jinping in de Grote Vergaderzaal van het Volk. Het bezoek past binnen de trend van wereldleiders die, geschokt door de geopolitieke koerswijzigingen van president Donald Trump, naar Beijing reizen om te profiteren van de onvoorspelbaarheid van de VS en zo hun mondiale invloed te versterken.
De betrekkingen tussen Canada en de Verenigde Staten: van nabijheid naar onenigheid
Voor Canada was de relatie met de Trump-administratie vooral verwarrend. Guy Saint-Jacques, voormalig Canadese ambassadeur in China, stelde in een interview dat “de Verenigde Staten vroeger een vriend en bondgenoot waren”, maar dat Canada tegenwoordig wordt behandeld als een vijand.
De jaren van ontspanning werden onderbroken door spanningen over de langdurige detentie van twee Canadezen in China, die door de Chinese autoriteiten werden vastgehouden onder de beschuldiging van spionage, terwijl Canada tegelijkertijd Meng Wanzhou, een topvrouw van Huawei, arresteerde op verzoek van Amerikaanse autoriteiten. Dit leidde tot een diepvriesperiode in de diplomatieke banden.
Veranderingen in handelsbeleid en diplomatieke strategieën
De recente reis van Carney markeert een belangrijke verschuiving. Canada wilde aanvankelijk de afhankelijkheid van de VS niet verminderen, maar de ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben het beleid gewijzigd. Canada heeft bijvoorbeeld ingestemd met het afschaffen van een tarief van 100% op Chinese elektrische auto’s, in ruil voor het verlagen van tarieven op Canadese landbouwproducten.
Daarnaast krijgt het reizen naar China vanaf nu visa-vrij status voor Canadezen. Tijdens het gesprek met Xi Jinping uitte de Chinese leider de bereidheid om samen te werken aan mondiale uitdagingen, wat aangeeft dat China de relatie met Canada actief wil versterken ondanks het verleden.
Nieuwe veiligheids- en geopolitieke aspecten
Carney, die eerder China beschouwde als de grootste veiligheidsbedreiging voor Canada, erkende dat het mondiale veiligheidslandschap verandert. In een maatschappij die gevaarlijker en meer verdeeld is, worden diverse bedreigingen onder de loep genomen.
De situatie tussen Canada en China krijgt een nieuwe dimensie nu Beijing zich meer inspant om zijn invloed uit te breiden en de Amerikaanse onvoorspelbaarheid te benutten. Sinds 2018 verkeert de relatie in een diepe bevriezing, nadat China twee Canadezen had gearresteerd na de arrestatie van Meng Wanzhou, die tot bijna drie jaar detentie leidde voordat ze werd vrijgelaten na een deal met de Amerikaanse justitie.
De veranderende publieke opinie en de toekomst van de handel
Ondanks de spanningen groeit in Canada de positieve houding ten opzichte van China, terwijl de gunfactor voor de Verenigde Staten afneemt. Uit peilingen van het Pew Research Center blijkt dat vorig jaar 34% van de Canadezen een gunstige mening over China hadden, tegenover 21% in 2024. De positieve opinie over de VS daalde van 54% naar het huidige niveau.
Het diversifiëren van de handel wordt door Canadese functionarissen als een belangrijke strategie gezien, waarbij ze streven naar een groei van minstens 50% in niet-Amerikaanse handel in komende tien jaar. Momenteel gaan ongeveer 75% van de Canadese exportproducten naar de VS, terwijl China slechts 4% uitmaakt. Toch blijft China een prioriteit, mede vanwege het gereduceerde exportvolume van Canadese goederen in 2022.
De strategische implicaties van de koersverandering
De ontmoeting tussen de leiders in oktober, tijdens een regionale top in Zuid-Korea, markeerde een belangrijke mijlpaal. Xi Jinping nodigde Carney uit voor Beijing. De snelle reis van Carney wordt geïnterpreteerd als een teken van urgentie; Canada erkent dat het zich in een moeilijke positie bevindt en probeert aan te tonen dat het over alternatieven beschikt, bijvoorbeeld voor zijn exportrelaties.
Door China te betrekken bij internationale kwesties zoals de oorlog in Oekraïne en de spanningen rondom Noord-Korea, probeert Canada zijn diplomatieke relaties in evenwicht te brengen, terwijl het toch de betrekkingen met China versterkt.
De Canadese premier benadrukte ook dat mensenrechten, zoals de veroordeling van activist Jimmy Lai, op de agenda staan, maar dat Canada de wereld ziet zoals die is, niet zoals die zou moeten zijn.
