Versterkte Amerikaanse aanwezigheid in Groenland
Op donderdag arriveerden Europese troepen op Groenland als blijk van steun, terwijl wereldleiders probeerden te reageren op de dreigementen van President Donald Trump. Verschillende landen, waaronder Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Noorwegen en Zweden, stuurden een klein aantal militairen naar het Arctische eiland. Deze ontwikkelingen komen kort nadat topdiplomaten van Groenland en Denemarken tijdens gesprekken met vice-president JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio duidelijke meningsverschillen erkenden over de toekomst van het semi-autonome gebied van Denemarken.
Trump’s nadruk op territoriale controle en de reactie van Europa
Trump zette zijn plan door om Groenland onder Amerikaanse controle te krijgen, onder het mom van nationale veiligheid. Hij verwijt China en Rusland toenemende dreigingen en noemt de controle over Groenland een strategisch belang. Denemarken reageerde hierop door woensdag haar militaire aanwezigheid in en rond Groenland te versterken, in nauwe samenwerking met NAVO-bondgenoten. Hiermee wilden Europese landen duidelijk maken dat een Amerikaanse overname niet noodzakelijk is voor het beschermen van het Arctisch gebied.
De Russische ambassade in België, waar de NAVO haar hoofdkwartier heeft, voegde hieraan toe dat de alliantie haar militaire aanwezigheid in de regio versterkt onder het voorwendsel van toenemende dreigingen uit Moskou en Peking. Maria Zakharova, woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarschuwde dat elke poging om de belangen van Rusland te negeren, niet onbeantwoord zou blijven en vergaande gevolgen zou hebben.
De gevolgen van Trump’s beleid voor de Europese en militaire eenheid
De dreiging van de Verenigde Staten voor Groenland wordt door Denemarken en andere NAVO-bondgenoten als een bedreiging gezien voor het bestaan van de alliantie zelf, vooral gezien de expansie van Rusland in Oost-Europa. Tegelijkertijd reageerden Europese hoofdsteden verrast en ongemonsterd door Trumps voorstel voor een vredesregeling in Oekraïne, dat bedoeld was om het conflict dat al bijna vier jaar duurt, te beëindigen. Ondanks lange diplomatieke inspanningen en bevestigde veiligheidswaarborgen vanuit Washington, lijkt het plan nog niet tot een akkoord te leiden.
De omslag in Oekraïnevraagstukken
Op woensdag deed Trump opnieuw een bijzondere draai in de kwestie. In plaats van Vladimir Poetin zei hij dat Oekraïnes president Zelenskyy de grootste belemmering vormt voor een vredesakkoord. Aan het Reuters-kenniscentrum verklaarde Trump dat het Kremlin bereid was te onderhandelen, terwijl Kyiv huiverig bleef. Toen hem werd gevraagd waarom de onderhandelingen nog geen vrede hadden bereikt, antwoordde hij eenvoudigweg: “Zelenskyy.”
Het Oekraïense leiderschap bevestigde dat zij zich inzetten voor constructieve onderhandelingen, maar dat ze meer energie van de Amerikaanse zijde verwachtten. De Poolse premier Donald Tusk benadrukte dat het Rusland was dat het vredesplan verwierp, niet Zelenskyy. Rusland reageerde door de onrust te bevestigen en toe te geven dat Oekraïne wordt getroffen door een golf van raketaanvallen die het elektriciteitsnet hebben vernield en miljoenen zonder stroom hebben achtergelaten. De Kremlin-woordvoerder Dmitry Peskov bevestigde dat Russisch beleid zich op dezelfde lijn bevindt, door Trump dat Zelenskyy de schuld krijgt.
De impact op Europese politiek en de reactie op Amerikaanse dreigingen
Volgens Christoph Meyer, professor politiek aan King’s College London, leidt de onvoorspelbaarheid van Trump’s standpunt over Oekraïne, gecombineerd met de escalaties omtrent Groenland, tot constante chaos. Europese leiders zijn gedwongen snel te reageren op de ontwikkelingen, wat ontheemd en gefragmenteerd beleid vraagt. Politico citeerde Kaja Kallas, die zich achter gesloten deuren uitliet dat “het wellicht een goed moment” is om te beginnen met drinken, een quote die haar kantoor niet direct wilde bevestigen.
Het lijkt erop dat de strategie van “voorzichtig zijn” met Trump niet meer werkt. Meyer stelt dat Europa geprobeerd heeft zich te verzetten, maar dat dit niet overtrokken moet gebeuren. “Ze willen duidelijk maken dat de kosten hoog zullen zijn als de koers niet wordt bijgesteld,” aldus Meyer. Europese beleidsmakers proberen een balans te vinden tussen het vermijden van open confrontaties en het behouden van een boodschap dat de koers van de Amerikaanse president niet ongestraft kan worden voortgezet.
