Beelden en menselijke tragedie tijdens de protesten
In de menigte van rouwende mensen is een man in een gele trui te zien die aan de voeten van een lijk kleeft. Hij wiegt zachtjes, huilt en kreunt onhoorbaar. In de buurt is een vrouw te horen die schreeuwt, een guttural geluid dat onmiskenbaar aangeeft dat ze heeft ontdekt dat een dierbare is overleden. Het videotape, opgenomen nabij Teheran, toont groepen mannen in zwarte winterjassen die zoeken naar informatie, sommigen spreken dringend in hun mobiele telefoons.
Drie vrouwen met hoofddoeken zijn verwikkeld in een verhitte ruzie die uitmondt in geweld. Eén van hen wordt door de andere twee vastgehouden terwijl hun verdriet omslaat in boosheid. Een vierde vrouw zit uitgeblust tegen een muur, mompelt en bonkt lusteloos op haar hoofd. NBC News heeft de locatie van de video vastgesteld op het Kahrizak Forensisch Medisch Centrum, waar rijen zwarte bodybags binnen en buiten een grote opslag staan. Veel van de zakken zijn deels opengeknipt zodat de lijken kunnen worden geïdentificeerd, waarbij bloedende ledematen en gezichten, vooral van mannen, zichtbaar zijn.
Context en beperkingen van de informatie
De video lijkt niet eerder te circuleren vóór zondag, maar NBC News kon niet precies vaststellen wanneer deze werd opgenomen. Hoewel het Iraanse regime de internetverbinding heeft afgesloten, kwam deze scène van de nasleep van het gewelddadige optreden van de autoriteiten tegen demonstranten toch online. Het is niet duidelijk uit de beelden op welke wijze deze mensen zijn omgekomen. Volgens het Human Rights Activists News Agency (HRANA), een waakhond gevestigd in de Verenigde Staten, zijn meer dan 500 mensen gedood tijdens de protesten die iets meer dan twee weken geleden uitbraken als reactie op de stijgende prijzen voor dagelijkse benodigdheden. Van deze slachtoffers werden 496 geïdentificeerd als demonstranten en 48 als veiligheidsdiensten.
Hoeveelheid slachtoffers en internationale schattingen
Een andere mensenrechtenwaakhond, Iran Human Rights, gevestigd in Noorwegen, meldde maandag dat minimaal 694 demonstranten zijn omgekomen. De cijfers verschillen tussen de organisaties door de internetblokkade, die het moeilijk maakt om contact te leggen met mensen in Iran. De Iraanse autoriteiten hebben geen officiële gegevens vrijgegeven. De staatsomroep IRIB beweerde zonder bewijs dat de meerderheid van de doden door de demonstranten zelf waren veroorzaakt.
Ontwikkelingen en internationale betrokkenheid
Door de sluiting van het internet door het regime is het moeilijk een duidelijk beeld te vormen. Toch lekken details door, en de regering meldt dat videoclips zijn ontvangen via Starlink, de satelliet-internetdienst van Elon Musk. Tijdens de grote protestgolf in 2022 en 2023 werden Starlink-terminals in Iran gesmokkeld. In Londen verblijvende arts Shahram Kordasti meldt contact te onderhouden met collega’s in Iran. Hij vertelt dat in recente dagen honderden doden en gewonde mensen zich in Teheranse ziekenhuizen melden, terwijl veiligheidsdiensten voortdurend aanwezig blijven.
Hij beschrijft dat “een enorm aantal doden en gewonden” is binnengekomen. Kordasti, een hemato-oncoloog, heeft ook kritiek geuit op het gebrek aan medische voorziening en communicatie in ziekenhuizen. Volgens hem is een collega tijdens een rit naar het ziekenhuis beschoten en gewond geraakt. Artsen die hij kent, lijden volgens hem aan posttraumatische stressstoornis door wat ze hebben gezien, en kunnen vaak nauwelijks nog goed spreken.
Medische en maatschappelijke gevolgen
Sommigen vermijden medische hulp uit angst voor arrestatie door veiligheidsdiensten, aldus Kayvan Mirhadi, hoofd interne geneeskunde in het Clifton Springs Hospital nabij Rochester, New York. Mirhadi adviseert online artsen en helpt Iranse protestanten via Instagram. Aanvankelijk adviseerde hij over het behandelen van traangas-inademing, trauma’s door stomp geweld en kogelwonden. Maar sinds de internetstoring op donderdag, melden mensen hem dat protestanten worden gedood.
Hij schat dat sinds donderdag meer dan 1.000 mensen in Teheran zijn omgekomen, gebaseerd op informaties die hij heeft ontvangen. Collega’s uit Teheran en Mashhad, de tweede stad van Iran, zouden hem berichten over doden met schotwonden aan het hoofd. Mirhadi verklaart dat er sprake is van het gebruik van echte wapens in plaats van pellets. Volgens hem worden nu automatisch geweerschoten afgevuurd door pistolen, geweren, shotguns en handvuurwapens, waardoor mensen ter plekke sterven.
