Verenigde Staten plaatsen hun invloed in het westelijk halfrond onder druk
De recente arrestatie van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro door de Verenigde Staten heeft geleid tot een sterke verklaring van de Amerikaanse president Donald Trump. Hij stelde dat de VS haar gezag over het hele westelijk halfrond bevestigt en waarschuwde China dat het niet welkom is in de regio die de Verenigde Staten uitdrukkelijk beschouwen als hun achtertuin. Amerikaanse functionarissen gaven aan dat deze acties werden gerechtvaardigd door de behoefte om de toenemende invloed van China in Latijns-Amerika te keren, omdat het land al meer dan twintig jaar investeert en economische banden opbouwt in de regio terwijl Amerikaanse aandacht elders lag.
Volgens beleidsmakers wil de Amerikaanse regering voorkomen dat het halfrond een basis wordt voor landen of groepen die tegen de Amerikaanse belangen gericht zijn, verklaarde minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio recentelijk aan NBC News.
De invloed van China in Latijns-Amerika en de reactie van de VS
Deskundigen stellen dat China, ’s werelds op één na grootste economie, nauwelijks uit Latijns-Amerika zal worden verdreven, waar het al lange tijd invloed uitoefent. Het investeert er intensief en onderhoudt politieke en economische banden, onder meer door de aankoop van grondstoffen en infrastructuurprojecten. Hoewel de VS beweert dat Venezuela de banden met China moet verbreken, liet minister van Energie Chris Wright weten dat de VS geenChinese olie zal uitsluiten, en dat Venezuela gewoon blijft afnemen, net als de rest van de wereld.
China haalt slechts een klein deel van haar olie-import uit Venezuela, slechts een procent of minder dan dat, terwijl het land wel de meeste olie uit Venezuela importeert. Tegelijkertijd veroordeelde China krachtig de Amerikaanse aanval op Venezuela en haar claims op het land’s oliebronnen. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken stelde dat de legitieme rechten en belangen van China en andere landen in Venezuela beschermd moeten worden.
De Chinese woordvoerder Mao Ning beschuldigde de VS van roekeloos gebruik van geweld en van het eisen dat Venezuela haar olie-voorraden onder de ‘America First’-principes zou afstaan, wat volgens haar neerkomt op intimidatie. Venezuela’s interimleider, Delcy Rodríguez, verwelkomde de steun van China en verklaarde dat ze dinsdag had gesproken met de Chinese ambassadeur Lan Hu.
De geopolitieke relaties en de verzwakte band tussen Venezuela en China
Hoewel Venezuela de enige strategische partner van China in Latijns-Amerika is, is de relatie de afgelopen jaren onder druk komen te staan. Tijdens Maduro’s twaalf jaar durende regering is de handel en Chinese investeringen afgenomen doordat Venezuela problemen kreeg met Chinese leningen en haar olieproductie achterbleef. China bezit geen militaire verplichtingen aan Venezuela, wat betekent dat haar steun vooral retorisch was, zeker gezien de massale Amerikaanse troepenconcentraties voorafgaand aan Maduro’s arrestatie.
Expert Barbara Fernández Melleda van de Universiteit van Hong Kong merkt op dat China, ondanks haar investeringsinteresses, waarschijnlijk niet direct betrokken wil raken bij een conflict dat niet direct haar eigen belangen betreft.
Economische belangen van China en haar invloed in Zuid-Amerika
Het zwaartepunt van China’s activiteiten ligt vooral op economische terrein. Sinds 2010 is China de belangrijkste handelspartner van Zuid-Amerika, waarbij ze onder meer in portfaciliteiten, energie en infrastructuur investeert. Een indrukwekkend voorbeeld is de haven Chancay in Peru, die in 2024 in gebruik werd genomen en sindsdien een belangrijke positie heeft verworven op het continent. Deze toenemende aanwezigheid stelt China in staat om haar invloed politiek uit te breiden, onder meer doordat verschillende landen, waaronder Honduras, diplomatiek overstappen van Taiwan naar China.
In haar strategisch plan voor nationale veiligheid stelde het Witte Huis vorige maand dat het de mogelijkheid wil beperken dat niet-hemisferische landen strategische assets in het continent in eigendom krijgen of controleren. Dit beleid richt zich onder meer op het belemmeren van buitenlandse bedrijven die infrastructuur bouwen in de regio.
Reaktionen in Latijns-Amerika op Amerikaanse acties en de stand van China
De reactie op de Amerikaanse acties in Venezuela is verdeeld binnen de regio. Ondersteuners zoals Argentijnse president Javier Milei en Ecuadoriaanse president Daniel Noboa spraken hun steun uit voor de Amerikaanse maatregel. Daarentegen toonden leiders zoals de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum en de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva zich geschokt door het incident.
Volgens Bórquez is er echter geen bewijs dat Latijns-Amerika zich op grote schaal van China afwendt. Hij wijst erop dat landen een afweging maken tussen de twee machtsblokken en dat ze hun relaties strategisch balanceren.
De aanwezigheid van Chinese merken is overigens prominent in de regio. Merken als Xiaomi en Huawei worden veel gebruikt, en elektrische voertuigen van BYD en andere Chinese fabrikanten zijn er breed verkocht. Zelfs als de VS een hegemonie zou claimen, zou de dagelijkse invloed van Chinese bedrijven volgens voorbeeldonderzoekers niet direct worden beïnvloed.
