De arrestatie en uitlevering door Cambodja
Op woensdag heeft de Cambodjaanse overheid aangekondigd dat een prominente zakenman is gearresteerd en uitgeleverd aan China. Volgens officiële bronnen betrof het Chen Zhi, die wordt verdacht van het leiden van een grootschalige online oplichtingsoperatie. Daarnaast stond hij ook op de lijst van de Amerikaanse autoriteiten vanwege gerelateerde strafzaken.
Het Cambodjaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken bevestigde dat Chen, samen met twee andere Chinese burgers, was gearresteerd en op dinsdag werd uitgeleverd. Dit gebeurde na maanden van onderzoek, op verzoek van de Chinese autoriteiten. Chen had eerst de Cambodjaanse nationaliteit, die in december werd ingetrokken.
De achtergrond van Chen Zhi en zijn activiteiten
Chen, voorzitter van de Prince Holding Group in Cambodja, werd in oktober door het Amerikaanse ministerie van Financiën en het Britse Buitenland beschuldigd van het leiden van een transnationaal crimineel netwerk. Dit netwerk zou slachtoffers wereldwijd hebben bedrogen en misbruik gemaakt van arbeidsmigranten.
In heel Zuidoost-Azië hebben online oplichtingscentra zich snel uitgebreid. Ze tiltelen grote geldbedragen af van onschuldige slachtoffers door hen te laten investeren in nep-investmentprogramma’s. Volgens schattingen van het UN Office on Drugs and Crime verloren slachtoffers wereldwijd in 2023 tussen de 18 en 37 miljard dollar.
Internationale sancties en beslagleggingen
De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben sancties opgelegd aan Chen, die 38 jaar oud is, en aan zijn bedrijfsstructuur, vooral gericht op vastgoedontwikkelingsprojecten en financiële diensten. American authorities claimen dat ze ongeveer 14 miljard dollar aan bitcoin in beslag hebben genomen dat gerelateerd zou zijn aan Chen of zijn operaties.
Ook worden hem aanklachten ten laste gelegd voor wire fraud en het witwassen van geld. Volgens beschuldigingen zou hij geweld hebben toegestaan tegen werknemers, steekpenningen hebben betaald aan buitenlandse functionarissen, en verschillende zakelijke activiteiten zoals online gokken en cryptocurrency-mining hebben gebruikt om illegale winsten wit te wassen.
Impact op slachtoffers en wereldwijde gangbare praktijken
In de Verenigde Staten wordt geschat dat de organisatie van Chen minstens 250 Amerikaanse slachtoffers heeft gemaakt, die collectively miljoenen dollars verloren. Eén slachtoffer verloor bijvoorbeeld 400.000 dollar in cryptocurrency. Volgens het Amerikaanse ministerie van Financiën verloren Amerikanen in 2024 minstens 10 miljard dollar door oplichting uit Zuidoost-Azië.
Op dit moment is er geen commentaar van de federale aanklagers in Brooklyn, waar Chen formeel was aangeklaagd voordat hij werd uitgeleverd. Zowel Chen als de Prince Holding Group hebben tot nu toe elk wangedrag ontkend.
Reacties van Chinese autoriteiten en geopolitieke context
De Chinese autoriteiten hebben niet onmiddellijk gereageerd op de uitlevering. Cambodja’s Ministerie van Binnenlandse Zaken noemde de arrestatie van Chen en de twee andere personen, Xu Ji Liang en Shao Ji Hui, slechts in korte verklaring.
Volgens Jacob Daniel Sims, een expert op het gebied van grensoverschrijdende criminaliteit en gastonderzoeker bij Harvard’s Asia Center, speelde internationale druk een grote rol. Hij stelde dat het uitzetten van Chen naar China de makkelijkste weg was om kritiek uit West-Europa en Noord-Amerika te vermijden, terwijl het het Chinese leiderschap diende door een gevoelig strafzaak uit de weg te gaan.
Humanitaire en maatschappelijke aspecten
Amnesty International publiceerde vorig jaar de resultaten van een onderzoek dat 18 maanden duurde. Daaruit bleek dat de Chinese bendes in Cambodja en andere landen mogelijk betrokken waren bij systematische mensenrechtenschendingen. Ze beschreven een situatie waarin de overheid betrokken lijkt bij deze misdrijven.
Sims waarschuwt dat het gaat om een maffia-achtig regime dat in een moeilijke positie zit en kiest voor de minste schade. Hij benadrukt dat er geen tekenen zijn dat Cambodja probeert om deze praktijken serieus te verbeteren.
Asset vrijgaven en verdere internationale beïnvloeding
Naast de bitcoin die door de Amerikaanse autoriteiten was in beslag genomen, hebben Britse gerechtsinstanties tevens de Britse activa van Chen bevroren. Onder andere een mansion van 12 miljoen euro en een kantoorpand in Londen, gewaardeerd op 100 miljoen euro, behoren tot de beslagleggingen.
De activa van Chen werden later in Singapore, Taiwan en Hong Kong eveneens bemachtigd. Cybercriminaliteit blijft een groot probleem in Zuidoost-Azië, vooral omdat de rechtshandhaving daar zwak is, vooral in Cambodja en Myanmar.
In deze regio functioneren casino’s vaak als centra van criminaliteit, waarbij buitenlandse werknemers worden uitgebuit voor het runnen van scams, onder valse pretenties en onder dwang. De door de Amerikaanse autoriteiten genoemde beschuldigingen omvatten onder meer dat Prince Holding Group ten minste tien frauduleuze complexen in Cambodja zou hebben gebouwd.
De invloed op de Chinese overheid en regionale diplomatie
De operaties van Chen en zijn netwerk veroorzaakten embarrassments voor de Chinese overheid, vooral toen het gericht was op Chinese burgers. Sinds mid-2023 heeft Beijing Myanmar onder druk gezet om de misdrijven aan te pakken, en enkele hoofdverdachten werden uitgeleverd naar China, waar sommigen ter dood werden veroordeeld.
Een rapport van de VN in 2023 schatte dat minstens 120.000 mensen in Myanmar en 100.000 in Cambodja mogelijk werden gedwongen om online scams uit te voeren. Experts geloven dat dergelijke activiteiten blijven doorgaan.
