Vroege pogingen en diplomatieke initiatieven
In 2017, toen de politieke outsider Donald Trump naar Washington trok, zag Delcy Rodríguez een kans. Destijds was zij de Venezuelaanse minister van Buitenlandse Zaken en gaf ze opdracht aan Citgo, een dochteronderneming van de staatsoliemaatschappij, om een donatie van 500.000 dollar te doen voor de inauguratie van de nieuwe president. Met de socialistische regering onder Nicolás Maduro die moeite had om Venezuela van eten te voorzien, waagde Rodríguez zich aan een deal die mogelijk Amerikaanse investeringen zou openen. Tegelijkertijd zag ze dat Trumps voormalige campagnemanager werd aangenomen als lobbyist voor Citgo, ze contact zocht met Republikeinen in het Congres en probeerde een vergadering te regelen met vertegenwoordigers van Exxon.
De diplomatieke poging mislukte. Binnen enkele weken nadat hij was ingezworen, richtte Trump zich onder invloed van senator Marco Rubio op het herstellen van de democratie in Venezuela, in reactie op de repressieve maatregelen van Maduro tegen oppositieleden. Ondanks de mislukte outreach, leverde Rodríguez meer op dan verwacht. Ze werd een opvallende figuur in Amerikaanse zaken en politieke kringen, wat haar eigen carrière op de rails zette.
Strategieën en karakter
Volgens Lee McClenny, een gepensioneerde diplomaat die de Verenigde Staten vertegenwoordigde in Caracas tijdens de periode van Rodríguez’s toenmalige activiteiten, is Rodríguez een ideoloog, maar wel een praktische. “Ze begreep dat Venezuela een manier moest vinden om de slapende olie-economie nieuw leven in te blazen en was bereid samen te werken met de Amerikaanse regering om dat te bereiken.”
Politieke opkomst en de recente acties
Bijna een decennium later, als interim-president van Venezuela, lijkt Rodríguez’s boodschap dat het land openstaat voor zaken, zelfs Trump te hebben overtuigd. Sinds de arrestatie van Maduro op zaterdag, heeft hij Rodríguez zowel geprezen als gewaarschuwd. Hij noemde haar een “hartelijke” Amerikaanse partner, maar dreigt haar te vervolgen als haar voormalige baas geen controle houdt over de partij en geen volledige toegang biedt tot het enorme olievoorraad van het land. Van zowel Trump als Rodríguez wordt niet gesproken over verkiezingen, terwijl de grondwet voorschrijft dat die binnen 30 dagen na het vacuüm moeten plaatsvinden.
Persoonlijke achtergrond en vroege invloeden
Het politieke pad van Rodríguez begon relatief onlangs; haar betrokkenheid bij de linkse beweging van Hugo Chávez kwam pas op latere leeftijd. Ze is de zus van Jorge Rodríguez, die als voorzitter van de Nationale Vergadering haar maandag als interim-president beëdigd heeft. Een tragisch incident tijdens haar jeugd, waarbij haar vader werd gearresteerd en later overleed in hechtenis, heeft haar radicale linkse overtuigingen versterkt. In 1976 leidde een kidnapping door een minder bekende stedelijke guerrillagroep tot de dood van haar vader, een socialist en politieke leider. McClenny herinnert zich dat Rodríguez haar vader vaak met deze gebeurtenis confronteerde en daar bitter over was, wat haar politieke radicalisering exacerbeerde.
Carrièreontwikkeling en politieke hervorming
Jaren later, toen Maduro in 2013 Chávez opvolgde na diens overlijden, kreeg Rodríguez een nieuwe impuls. Als afgestudeerde in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, met goede beheersing van het Engels en een tijd doorgebracht in de VS, had zij een voordeel in de interne machtsstrijd binnen het chavisme. Haar internationale ervaring en verfijnde smaak maakten haar bovendien populair onder de zogenoemde “boligarchs” – de nieuwe elite die tijdens Chávez’s revolutie rijkdom vergaarde. Een bekende bondgenoot in haar achterbakse pogingen tot diplomatie was mediamagnaat Raul Gorrín, die later onder juridische verdenkingen over geldwastroep kwam te staan. Nadat Maduro haar in 2018 tot vice-president benoemde, kreeg Rodríguez uitgebreide controle over delen van de olie-economie van Venezuela, ondersteund door buitenlandse adviseurs met ervaring in wereldwijde markten.
Verlies en consolidatie van macht
Rodríguez’s opkomst tot haar huidige positie ging gepaard met het uitschakelen van rivalen binnen de binnenlandse politiek. Niet alleen was ze betrokken bij de controle van de olie-industrie, maar zij was ook verantwoordelijk voor het ontslaan van Tareck El Aissami, ooit een invloedrijke olie-minister, die in 2024 werd vastgezet als onderdeel van een anticorruptiebus die door haar was geïnitieerd. Als de feitelijke leidinggevende van de nationale operatie is Rodríguez meer flexibel en betrouwbaar gebleken dan Maduro zelf. Sommige analisten vergelijken haar met Deng Xiaoping, de architect van het moderne China.
Internationale en binnenlandse implicaties
Vermeet met de strategieën van Maduro en de Amerikaanse belangen is Rodríguez symbolisch voor de politieke en economische toekomst van Venezuela. Hans Humes, CEO van Greylock Capital Management, benadrukt dat haar pragmatische aanpak essentieel zal zijn bij het stimuleren van de economie, het verenigen van chavisten en het afweren van strengere sancties. Hij waarschuwt dat het opleggen van een oppositie-regering op dit moment meer bloedvergieten zou kunnen veroorzaken, vergelijkbaar met de situatie in Irak na de val van Saddam Hussein.
De vraag over democratie
Hoe Rodríguez’s leiderschapsstijl de democratie in Venezuela zal beïnvloeden, blijft onzeker. Trump uitte na Maduro’s arrest dat de Nobelprijswinnares Maria Corina Machado niet het respect zou hebben om Venezuela te besturen, ondanks haar overwinning in wat de VS en andere regeringen beschouwen als een legitieme verkiezing die door Maduro gestolen werd. Volgens Elliott Abrams, die tijdens het eerste Trump-tijdperk als speciaal gezant voor Venezuela functioneerde, is een snelle overgang naar een andere machtsstructuur onhaalbaar zolang de verschillende facties binnen het chavisme samen aan de macht blijven.
