Context en achtergrond van de verwijdering
In het zuiden van Nederland, in de stad Margraten, heeft een Amerikaanse militaire begraafplaats sinds de jaren 50 een centrale rol gespeeld bij het herdenken van de Amerikaanse soldaten die hier hun rustplaats vinden. Onlangs werd echter besloten om twee gedenkpanelen bij het bezoekerscentrum te verwijderen, wat de emoties onder bezoekers en lokale bewoners heeft doen oplopen. Deze panelen waren bedoeld om de verhalen van zwarte soldaten te vertellen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Amerikaanse strijdkrachten dienden.
Reden en motivering voor de verwijdering
De verwijdering vond plaats in een periode waarin de Amerikaanse regering onder president Donald Trump een reeks beleidsmaatregelen nam die gericht waren op het beëindigen van programma’s voor diversiteit, gelijkheid en inclusie. In maart hield Trump een speech waarin hij verklaarde dat het land niet langer bewust woke zou zijn. Zonder voorafgaande communicatie of mededeling aan het publiek werd het besluit genomen door de Amerikaanse Battle Monuments Commission, de organisatie die verantwoordelijk is voor het beheer van Amerikaanse oorlogsgedenktekens buiten de Verenigde Staten.
Uitzicht en reactie op de verwijdering
De actie leidde tot veroordeling door Nederlandse functionarissen, familieleden van Amerikaanse soldaten en lokale inwoners, die de families en de gemeenschap willen blijven eren door het verzorgen van de grafmonumenten. U.S. ambassadeur Joe Popolo uitte zijn steun voor de verwijdering via sociale media, hoewel hij geen verder commentaar wenste te geven op de situatie. Popolo benadrukte dat de panelen niet bedoeld waren om een politieke agenda te promoten.
De inhoud van de verwijderde panelen
Een van de panelen vertelde het verhaal van George H. Pruitt, een 23-jarige zwarte soldaat die in 1945 stierf bij een poging om een mede-soldaat te redden. Het andere beschreef de raciale segregatie in het Amerikaanse leger tijdens de oorlog. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden ongeveer een miljoen zwarte soldaten ingeschreven bij het Amerikaanse leger. Ze dienden vaak in aparte eenheden, voerden eenvoudige taken uit en namen ook deel aan gevechtsmissies. Een blanco Black-unit groef duizenden graven in Margraten, midden in de erbarmelijke periode van de hongerswinter in 1944-1945, toen Nederland werd bezet door nazi-Duitsland.
Persoonlijke verhalen en protesten
Cor Linssen, zoon van een zwarte Amerikaanse soldaat en een Nederlandse moeder, is tegen de verwijdering. Hij groeide op in de buurt van de begraafplaats en ontdekte pas in latere jaren wie zijn vader was. Hij herinnerde zich dat hij bij zijn geboorte door een verpleger werd bekeken vanwege zijn donkere huid. In februari 2025 bezochten Linssen en andere jonge oorlogsveteranen het terrein om de panelen te bekijken en gaven aan dat deze een belangrijk onderdeel van de geschiedenis vormen. Ze drongen aan op herplaatsing van de panelen.
Ontwikkelingen na de verwijdering en het recente onderzoek
Na maandenlange onzekerheid en verhalen over de afwezigheid van de panelen, publiceerden media-organisaties zoals het Jewish Telegraphic Agency en Dutch News e-mails die via een Freedom of Information Act-verzoek waren verkregen. Hierin werd bevestigd dat het beleid van Trump op het gebied van diversiteit en integratie directe invloed had op de beslissing om de panelen te verwijderen. Het Witte Huis en de Amerikaanse Battle Monuments Commission reageerden aanvankelijk niet op vragen hierover, hoewel de organisatie stelde dat het panel over segregatie niet binnen haar missie viel en dat het panel over Pruitt was vervangen door dat van Leslie Loveland, een witte soldaat die in 1945 in Duitsland was gesneuveld.
Reacties en gevolgen bij lokale en nationale instellingen
De Nederlandse senator Theo Bovens, voorzitter van de Black Liberators Foundation, gaf aan niet geïnformeerd te zijn over de verwijdering en noemde het ‘vreemd’ dat de Amerikaanse organisatie de panelen niet meer relevant zou vinden, terwijl ze deze in 2024 duidelijk had geplaatst. Ook de stad en provincie rondom Margraten eisen de herplaatsing van de panelen, en in november verving een Nederlandse televisieprogramma de panelen tijdelijk door replica’s. De groep Black Liberators zoekt naar een definitieve locatie voor een monument voor zwarte soldaten, die hun leven gaven voor de bevrijding van Nederland.
Hedendaagse herinnering en erfenis
In Eijsden-Margraten, vlakbij het gemeentehuis, ligt een park vernoemd naar Jefferson Wiggins, een zwarte soldaat die op 19-jarige leeftijd tijdens de oorlog veel graven graafde in de regio. In zijn naoorlogse memoires beschrijft hij hoe hij de lichamen van witte collega-soldaten begroef, met wie hij niet mocht omgaan toen ze nog leefden. Linda Hervieux, auteur van het boek ‘Forgotten’, benadrukt dat de verwijdering van de panelen deel uitmaakt van een bredere trend om verhalen over gekleurde mannen en vrouwen uit de Amerikaanse geschiedenis te verwijderen, wat zij beschouwt als een patroon van het wegschrijven van deze belangrijke verhalen uit de collectieve herinnering.
